Inhoud van de cursus Alle teksten de baas!

Alles over:
Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas!

In 2013 werd de basis gelegd voor Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas! Tijdens het werken met de kinderen in de praktijk en onderzoek in de literatuur, is deze manier van werken vaste vormen gaan aannemen. Door de goede resultaten van de leerlingen, zowel in het PO als in het VO, heeft dit geresulteerd in een stappenplan en een lessenserie voor Remedial Teachers. Sinds 2017 worden deze actief door Remedial Teachers en vanaf 2018 ook door scholen ingezet na het volgen van een dagcursus of teamtraining.

Tijdens de training voor kinderen en de train de trainer wordt het Basis-Kern-Actie model gehanteerd. De Basis bestaat onder andere uit de basisvaardigheden die nodig zijn voor leesbegripvaardigheden. Hierbij valt te denken aan de werking van de hersenen, zoals het geheugen, oogvaardigheden die nodig zijn om een tekst vloeiend gefocust te kunnen lezen. Er is veel aandacht voor executieve functies, cognitieve- en metacognitieve vaardigheden. Het bewegend leren is hierdoor een vanzelfsprekendheid, zodat de lessen nooit saai zijn en altijd “verantwoorde tussendoortjes” bevatten. De Kern en Actie gaan vooral over het begrip van de tekst. Hierover meer in het stuk betreft Uitgangspunten.

Doel:

Inzicht krijgen in een tekst, waarna verdiept overzicht zorgt voor een verruiming van de aanwezige kennis en motivatie om deze te blijven uitbreiden.

Uitgangspunten van het stappenplan zijn:

Globaal overzicht

In de eerste 2 stappen wordt gekeken naar de titel, plaatjes en evt.tussentitels. Daarbij wordt de vraag gesteld: waar gaat de tekst over en wat weet je er al van? De voorkennis wordt in snel tempo, zonder afdwalen naar andere onderwerpen, doorgenomen. Vervolgens wordt de tekst gescand, de tekstsoort en het leesdoel bepaald. Ten slotte wordt de tekst in een begin,midden en eindstuk verdeeld.

Inzicht

Stap 3, 4 en 5 van het stappenplan behandelen het daadwerkelijk lezen en herlezen van de tekst. Er wordt een alinea gelezen, waarbij af en toe wordt gestopt om te visualiseren wat er geschreven is. Daarbij wordt de vraag gesteld: Zie je het voor je? Maak een filmpje of plaatje in je hoofd. (stap 3)Vervolgens wordt de alinea nogmaals gelezen en worden belangrijke aspecten gemarkeerd in de tekst. (stap 4). Door actief bezig te blijven in de tekst ener over na te denken, wordt het eigen leesproces gestuurd. Onbekende woorden worden onderstreept en er wordt achterhaald wat de betekenis is. Dit kan zowel in samenspraak met een andere lezer als alleen plaatsvinden. De voorkeur ligt in het samen doen, zodat van elkaar geleerd kan worden.

De tekst van die alinea wordt voor de laatste keer doorgenomen en alleen de allerbelangrijkste woorden worden in de kantlijn gezet op de plek waar ze gevonden worden in de tekst (stap 5). De tekst wordt ongeveer 3 keer gelezen en er wordt op een steeds dieper niveau over nagedacht.

Verdiept overzicht

 In deze fase (stap 6) wordt er een verdiept overzicht van de tekst gemaakt.De woorden uit de kantlijn worden verwerkt, aangevuld met voorbeelden uit de tekst. Er wordt, als dit aansprekend is voor de leerstijl van de leerling, met kleuren en tekeningen gewerkt. De belangrijkste verbanden in de tekst worden door middel van pijlen aangegeven. De manier hoe dit gebeurt, is heel persoonlijk en afhankelijk van het doel waarmee de tekst gelezen is.

 Strategieën als middel om je doel te bereiken

Tijdens de lessen van Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas worden naast het gebruik van het stappenplan bij een tekst ook lessen besteed aan de volgende strategieën:

1. Het vinden van verwijswoorden
2. Verbindingswoorden
3. Het gebruik van informatiebronnen (woordenboek, internet, encyclopedie enz.) om de betekenis van woorden te achterhalen.
4. Synoniemen leren herkennen

Ook worden er verschillende manieren geoefend van het beantwoorden van vragen bij een tekst. Bij dit laatste onderdeel is het van belang dat het bewijs van het antwoord in de tekst wordt gevonden.

Doordat het stappenplan deze kort uitgelegde en geoefende strategieën met elkaar verbindt, is het een compleet pakket geworden om een tekst goed te kunnen doorgronden. Modelen wordt als belangrijkste didactische instrument gezien. Van voordoen via samen doen naar zelf doen.

Het stappenplan kan omgekeerd worden gebruikt om als leidraad te fungeren voor de voorbereiding van een spreekbeurt, werkstuk of boekbespreking.Tenslotte is deze manier van werken geschikt voor alle leeftijden, niveaus en vakgebieden.

In het nieuwe schooljaar worden weer cursussen voor onderwijsprofessionals gegeven.
Na het volgen van deze cursus:

1. Heb je kennis van de basisvaardigheden die nodig zijn om te leren begrijpend lezen. Denk hierbij aan de werking van de hersenen, motorische vaardigheden en de werking van het visuele systeem. (Basis)
2. Heb je geleerd wat er nodig is om goed te kunnen begrijpen wat je leest. Hierbij valt te denken aan taalvaardigheden, woordenschat, Leesstrategieën,tekstopbouw en nog veel meer! (Kern)
3. Kun je meteen aan de slag met het stappenplan en 6 lessen met spelletjes en materiaal ideeën om het begrijpend lezen te verbeteren (Actie).
4. Ben je officieel gecertificeerd trainer Begrijpend lezen – Alle teksten de Baas.