GRATIS DOWNLOAD: Sorteertaak Mieren groep 6-8

De sorteertaak: zo wordt begrijpend lezen toch nog leuk! Lezen, knippen, nadenken over de tekst, plakken en versieren. Dat klinkt goed hè!

De sorteertaak is een andere manier van het verwerken van een tekst dan het maken van vragen. Ten eerste is het is veel leuker om te doen. Dat komt doordat de kinderen actief met een tekst bezig zijn: zowel actief in het denken als actief met schaar en lijm. Bovendien is uit onderzoek gebleken dat kinderen veel intensiever met de inhoud van de tekst bezig zijn, waardoor ze de verbanden tussen tekstdelen ook ontdekken. En tenslotte helpt de sorteertaak om vragen bij een tekst makkelijker te beantwoorden. Hoewel die vragen waarschijnlijk niet meer nodig zijn, omdat je ook op deze manier goed kunt zien of een leerling de tekst begrepen heeft.

Zo werkt het:


1. De kinderen lezen de tekst. (evt. met markeren of aantekeningen maken.)
2. Vervolgens knippen ze de woorden die onderaan de tekst in de hokjes staan, los.
3. Daarna gaan ze de woorden die bij elkaar horen in groepjes zetten. Let op: ze mogen zelf bepalen hoeveel groepjes ze maken. Het moet wel gerelateerd zijn aan de tekst.
4. Er staan ook lege vakjes waarin ze zelf woorden kunnen schrijven die ze belangrijk vinden.
5. Als ze dat hebben gedaan, vertellen ze aan iemand anders waarom ze het op die manier hebben gegroepeerd. Dat kan een klasgenoot zijn, de leerkracht, maar ook papa of mama in het geval van thuisonderwijs.

Hieronder kun je de tekst en de sorteertaak gratis downloaden. Veel plezier!

Wil je ook trainer Alle teksten de baas worden? Kijk op https://www.begrijpendlezen.cc/begrijpend-lezen-trainers/
voor meer informatie.

GRATIS DOWNLOAD: Loco Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas

Wat is er leuker dan spelend leren?
Het spel Mini Loco bestaat al sinds 1971. Het is een afkorting van Leren, Oefenen, Controleren, Ordenen. Nog steeds wordt dit spel gespeeld en zijn er een heleboel oefenkaarten op internet te vinden. Vaak is dit voor de onderbouwleerlingen. Nu is er ook iets voor de bovenbouw, namelijk Loco Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas. Onderstaande onderdelen van begrijpend lezen worden op een speelse manier geoefend.

Verwijswoorden
Verbindingswoorden
Gatenteksten
Nieuw: Tekstsoorten

Download, Print en Speel!

Loco Begrijpend Lezen


Begrijpend Lezen – Alle teksten de Baas heeft 3 oefenkaarten ontwikkeld om Mini Loco mee te spelen. Met deze kaarten oefen je met Verwijswoorden, Verbindingswoorden(signaalwoord) en de tekstsoorten. Deze Loco Begrijpend Lezen kaarten gratis downloaden van de website. Je hoeft het alleen maar uit te printen. Daarna kun je het meteen spelen. Dus geen knip- en plakwerk, maar gewoon gaaaan!
Veel plezier met spelen en leren!

Loco – Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas



Verder lezen?

Heb je de andere blogs van Alle teksten de baas al gelezen?
Deze is heel interessant: Ik zie het, ik begrijp het.
https://www.begrijpendlezen.cc/blog/blog-blog/ik-zie-het-ik-begrijp-het/
Over zien en informatieverwerking als basisvaardigheid bij begrijpend lezen.

Wil je ook trainer Alle teksten de baas worden? Kijk op https://www.begrijpendlezen.cc/begrijpend-lezen-trainers/
voor meer informatie.

Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas in het licht van Close Reading, Verdiepend Lezen, Piece- en Goal Reading

In dit artikel lees je over verschillende methodes van Begrijpend Lezen, die zich primair richten op het begrip van de tekst. Deze methodes om het leesbegrip te bevorderen zijn reacties op het zogenoemde strategisch leesonderwijs. Achtereenvolgens wordt Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas kort besproken, waarna de methoden Verdiepend Lezen, Close Reading en Piece Reading-Goal Reading worden behandeld. Het doel van deze bespreking van de methodes is om Begrijpend lezen – Alle teksten de baas tegen het licht te houden van de andere genoemde methodes om te kijken wat de overeenkomsten en verschillen zijn. In het kader van zelfreflectie wordt gekeken of en waar evt. aanpassingen in de cursus Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas zinvol zijn.
  1. Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas!

In 2013 werd de basis gelegd voor Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas! Tijdens het werken met de kinderen in de praktijk en onderzoek in de literatuur, is deze manier van werken vaste vormen gaan aannemen. Door de goede resultaten van de leerlingen, zowel in het PO als in het VO, heeft dit geresulteerd in een stappenplan en een lessenserie voor Remedial Teachers. Sinds 2017 worden deze actief door Remedial Teachers en in 2018 ook door scholen ingezet na het volgen van een dag cursus of teamtraining.

Tijdens de training voor kinderen en de train de trainer wordt het Basis-Kern-Actie model gehanteerd. De Basis bestaat onder andere uit de basisvaardigheden die nodig zijn voor leesbegripsvaardigheden. Hierbij valt te denken aan de werking van de hersenen, zoals het geheugen, oogvaardigheden die nodig zijn om een tekst vloeiend gefocust te kunnen lezen. Er is veel aandacht voor executieve functies, cognitieve- en metacognitieve vaardigheden. Het bewegend leren is hierdoor een vanzelfsprekendheid, zodat de lessen nooit saai zijn en altijd “verantwoorde tussendoortjes” bevatten. De Kern en Actie gaan vooral over het begrip van de tekst.

Doel:

Inzicht krijgen in een tekst, waarna verdiept overzicht zorgt voor een verruiming van de aanwezige kennis en motivatie om deze te blijven uitbreiden. Tekstbegrip is dus leidend; met leesstrategieën als middel.

Uitgangspunten van het stappenplan zijn:

Globaal overzicht
Hier wordt als een soort helikopter over de tekst gevlogen om te kijken wat de leesdoelen zijn en welke voorkennis er al is.

Inzicht
Tijdens het lezen van de tekst krijgt het kind door het nemen van 3 eenvoudige stappen inzicht in de tekst. Na 2 lessen kent de leerling de stappen en past ze moeiteloos toe.

Verdiept overzicht
Na het lezen van de tekst volgen er nog 2 stappen om de tekst helemaal helder in beeld te krijgen. Verbanden worden gelegd en er ontstaat een diep tekstbegrip.

Strategieën als middel om je doel te bereiken

Tijdens de lessen van Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas worden naast het gebruik van het stappenplan bij een tekst ook lessen besteed aan de volgende strategieën:

  1. Het vinden van verwijswoorden
  2. Verbindingswoorden
  3. Het gebruik van informatiebronnen (woordenboek, internet, encyclopedie enz.) om de betekenis van woorden te achterhalen.
  4. Synoniemen leren herkennen

Ook worden er verschillende manieren geoefend van het beantwoorden van vragen bij een tekst. Bij dit laatste onderdeel is het van belang dat het bewijs van het antwoord in de tekst wordt gevonden.

Doordat het stappenplan deze kort uitgelegde en geoefende strategieën met elkaar verbindt, is het een compleet pakket geworden om een tekst goed te kunnen doorgronden. Modelen wordt als belangrijkste didactische instrument gezien. Van voordoen via samen doen naar zelf doen.

Het stappenplan kan omgekeerd worden gebruikt om als leidraad te fungeren voor de voorbereiding van een spreekbeurt, werkstuk of boekbespreking. Tenslotte is deze manier van werken geschikt voor alle leeftijden, niveaus en vakgebieden.

2. Verdiepend lezen 

In 2014 kwam het CPS op de markt met het boek Verdiepend Lezen (van de Mortel, Ballering). Het is een goed theoretisch onderbouwd boek en er staan naast nieuwe inzichten vele praktische handreikingen en concrete voorbeelden in. De auteurs leggen net als bij Close Reading (uitgegeven in 2018 en dus “nieuw”) steeds de link met de eisen die worden gesteld vanuit de Wet referentieniveaus taal en rekenen (2010). Zelfs het gebruikte instructiemodel is hetzelfde (GRRIM). Het is wonderlijk dat Close Reading nu booming is, terwijl al jaren eerder precies hetzelfde geschreven is, maar in de vorm van Verdiepend lezen. Zit het in de naam? Of heb ik het gemist in 2014?

Doel:

Het doel van verdiepend lezen is het “grondig begrijpen van de inhoud van een complexe tekst, waardoor de lezer nieuwe kennis toevoegt aan de kennis die hij al heeft”.

Het boek bestaat uit 4 delen:

Verdiepend lezen
Wat verstaan we onder verdiepend lezen, hoe verhoudt dit zich tot 21ste -eeuwse vaardigheden en het referentiekader van de Nederlandse taal. Ook wordt verdiepend lezen geplaatst in de leesontwikkeling.

Tekst complexiteit
Deel 2 gaat in op factoren die de complexiteit van een tekst bepalen. Er wordt gesproken over de kwantitatieve en kwalitatieve dimensie en de dimensie van de lezer en van de taak.

Verdiepend lezen in de praktijk
Als basis voor de instructie wordt het GRRIM model aangehouden. De verantwoordelijkheid voor het leren verschuift hierbij van de leraar naar de leerling en gebeurt in verschillende fases.

Verdiepend lezen implementeren
Leerkrachtvaardigheden worden behandeld, waarna het inpassen in het schoolbeleid wordt besproken en afgestemd.

Er zijn gratis downloads via de site van het CPS te krijgen met o.a. een lesvoorbereidingsformulier, een kijkwijzer voor leerkrachtobservaties, checklists voor de analyse van een tekst, een schema om vragen te kunnen stellen volgens de Taxonomie van de 21ste eeuw en een format voor een leeslogboek voor de leerlingen.

3. Close reading, een oude bekende

Close reading is een oude methode waar weer nieuw leven in geblazen is in Nederland. In Engeland en Amerika hanteren ze deze manier om teksten te lezen al veel langer. Close Reading is ontstaan vanuit de Literaire kritiek of literatuurkritiek. Deze kritieken worden zo genoemd omdat iemand min of meer doordacht (en meestal geschreven) reageert op een literaire tekst. Dit kan gebeuren in de vorm van een signalement, een recensie in krant of tijdschrift, een lang kritisch stuk in een tijdschrift of boek. Een van de eerste literaire kritieken die geschreven werden waren de Bijbel kritieken, een soort wetenschappelijk onderzoek naar de Bijbel dus. Doordat deze helemaal precies gelezen en geïnterpreteerd werd, werd het uiteindelijk Close Reading genoemd. In 1920 is de techniek van Close Reading beschreven door de Engelsman I.A. Richards. In de jaren ’30 en ’40 bevestigden Amerikaanse “nieuwe critici” Close Reading en werd het beoefend op de universiteiten tot in de 21e eeuw. In Nederland in de jaren ’50 en ’60 is het vooral de Amsterdamse school geweest die de Close Reading methode hanteerde.

Helaas is deze manier in de loop van de tijd verwaterd en is men gaan werken volgens het strategisch onderwijs. Doordat de resultaten op het gebied van Begrijpend Lezen te wensen over laat, is men gaan zoeken naar andere manieren om de prestaties te verbeteren. In Engeland en Amerika zijn al positieve verbeteringen zichtbaar. Je kunt op Engelse sites al veel lezen over deze manier van tekst lezen en verwerken.

Wat is Close Reading?

Close Reading betekent dichtbij lezen, oftewel nauwkeurig, analytisch lezen van gevarieerde, complexe informatieve en verhalende teksten.

Volgens Amerikaans onderzoek (D. Fisher en N. Frey) leidt de aanpak van close reading op basisscholen tot goede resultaten op het gebied van begrijpend lezen. In ons land is deze vorm van tekstaanpak opgepakt door onderwijsadviesbureau Expertis, die het principe van close reading heeft omgezet naar de Nederlandse praktijk. Het resultaat staat in het boek Close Reading. Het is een vertaling van “A closer look at Close Reading: Teaching students to analyze complex texts, grades K-5 (2015) van Diane Lapp e.a

Doel:

Het doel van Close Reading is “dat leerlingen inzicht krijgen in wat er in de tekst gezegd wordt, hoe het gezegd wordt en wat de bedoeling van de schrijver daarmee is of wat de betekenis van de tekst is.”

Hoofdstuk 1 van het boek gaat over tekst complexiteit. Hoe ziet een goede en complexe tekst eruit, wat zijn de eigenschappen. In hoofdstuk 2 wordt uitgelegd wat Close Reading is en hoe de informatie uit een tekst wordt verwerkt. In hoofdstuk 3 wordt uitgebreid besproken hoe Close reading in de klas werkt. Hoofdstuk 4 gaat over verschillende tekstsoorten en kennisoverdracht. Hoofdstuk 5 behandelt het spreken, luisteren en schrijven. Hoofdstuk 6 gaat tenslotte over formatief evalueren.

Er zijn 3 sessies waarin een tekst wordt gelezen, dit kan in 1 les, maar ook in meer lessen plaatsvinden. Er is hierdoor sprake van herhaald tekst lezen.

Algemeen begrip/Grote lijn:
Leerkracht stelt tekst gerichte vragen gericht op de grote lijn van het verhaal: Wie, wat waar speelt het zich af? Wat gebeurt er in het begin, midden en eind? Navertellen van het verhaal. Hoofdgedachte en belangrijke dingen onthouden.

Belangrijkste details, woordenschat en tekst structuur.
Hoe steekt de tekst in elkaar? Patronen, herhalende woorden, Betekenis van moeilijke woorden achterhalen, Belangrijke details, Doorzien van de structuur van de tekst.

Nadenken over de betekenis van de tekst: Karaktertrekken van een hoofdfiguur, Gevoelens, meningen, Vergelijken van de tekst met een andere tekst, Bedoeling van de schrijver.

Deze sessies worden ondersteund door het stellen en beantwoorden van tekst gerichte vragen.

4. Piece Reading en Goal Reading

Luc Koning kwam in april 2018 met de visie van Pravoo op leesbegripsonderwijs: Piece Reading (nauwkeurig lezen) en Goal Reading (doelgericht lezen) staan hierbij centraal. Leesstrategieën zijn hierbij ondersteunend en niet leidend (content benadering). Kinderen gaan doelgericht aan het werk met een tekst. Deze aanpak wordt ook ingezet tijdens de lessen wereldoriëntatie. Het lijkt op Close Reading, maar heeft andere accenten; Pravoo ziet deze aanpak als de opvolger hiervan.

Doel:

“Het doel van Piece Reading en Goal reading is stil en tekstverwerkend lezen”.

Deze aanpak bestaat uit 2 fasen:

  1. Kennis maken met de tekst. Piece reading: nauwkeurig en geconcentreerd per alinea lezen en actief bezig zijn met de tekst.

Er wordt niet met een vast format gewerkt en de fases verlopen op een natuurlijke en geïntegreerde manier. Er worden keuzemogelijkheden geboden voor het lezen van de tekst. (voorlezen of zelf lezen, wie leest voor, leesgesprek). Ook worden mogelijkheden geboden als tekst structuren bespreken, signaalwoorden behandelen die de tekst verduidelijken.

Een belangrijk onderdeel van Piece Reading is het alinea’s lezen. Er worden kernwoorden gemarkeerd en er wordt gekeken of de inhoud gevisualiseerd kan worden. Tussen de regels door lezen is hierbij belangrijk. Illustraties worden hierbij niet vergeten. Het wordt een vorm van tussentijds samenvatten genoemd.

2. Goal reading: er wordt een duidelijk leesdoel gekozen en bepaald hoe je dat doel gaat bereiken. Dit doel kan per tekstsoort verschillend zijn.

Modelen en activeren worden gezien als belangrijkste leerkrachttechnieken. Begrijpend lezen is leren en begrijpend denken en daarom is interactie tussen leerkracht en leerlingen en leerlingen onderling heel belangrijk.

Verder worden andere technieken genoemd die van belang zijn:

  1. Vragen stellen
  2. Uitspreken van de verwachting van de tekst (voorspellen)
  3. Samenvatten
  4. Herstel strategieën
  5. Woorden check: begrijp ik het nog?
  6. Zelf teksten laten schrijven

Er worden aanvullingen en tips gegeven. Verder is er een checklist met 16 vragen die kunnen helpen om de kwaliteit van het leesbegripsonderwijs te optimaliseren.

Ten slotte wordt geadviseerd om “weloverwogen leerlijnen te ontwikkelen die halverwege groep 8 leiden tot de beheersing van de 1S-doelen”.

5. Raakvlakken van Alle teksten de baas met Close Reading en Verdiepend lezen

Raakvlakken met Close Reading en Verdiepend lezen

  1. Focus op de inhoud van de tekst i.p.v. op de aan te leren leesstrategie.
  2. Het gebruik van complexe teksten.
  3. Herhaald tekst lezen
  4. Monitoring van het eigen leesproces
  5. Relevante informatie zoeken
  6. Onbekende woorden achterhalen
  7. Praten over de tekst
  8. Verbanden leggen
  9. Aantekeningen maken
  10. Bewijs zoeken
  11. Visuele voorstelling maken van de tekst (overzicht/mindmap)
  12. Toepassing bij andere vakgebieden

Raakvlakken met Piece Reading en Goal Reading

  1. Er wordt een leesdoel gesteld en het alinealezen wordt gehanteerd.
  2. Het visueel voorstellen van de tekst als zeer belangrijk aspect voor het leesbegrip gebruikt.
  3. Leesstrategieën zijn niet leidend.
  4. Ook bij andere vakgebieden kan dit worden toegepast.

 

6. Verschillen tussen Alle teksten de Baas (ATDB) met Close Reading en Verdiepend Lezen

  1. De manier van herhaald tekst lezen verspreidt zich over meer sessies. Bij ATDB gebeurt dit in een sessie.
  2. Veel aandacht voor leerkrachtvaardigheden en observaties hiervan. dit is heel anders bij ATDB omdat dit grotendeels in een RT praktijk plaatsvindt in kleine groepjes of een op een.
  3. Er wordt geen voorkennis opgehaald voor het lezen van een tekst. Dat doet ATDB wel.
  4. Expliciete aandacht voor de referentieniveaus en het implementeren van leerlijnen die tot beheersing van 1s doelen leiden. Die uitwerking gaat bij ATDB nog komen.

Piece- en Goal reading zijn volledig te vinden in het stappenplan van Alle teksten de baas.

7. Aanpassingen Alle teksten de Baas

Bovenstaande verschillen worden meegenomen in het onderzoek naar de evt. zinvolle aanpassingen naar de training Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas.

  1. Het vinden van complexe teksten en het verzinnen van de vragen die hierbij gesteld worden, kan men als zeer tijdrovend ervaren. Bij de vernieuwde versie (3.0) worden nu verschillende complexe teksten gebruikt in de lessen van Alle teksten de Baas! Verschil met Close Reading is wel dat de RT-ers deze teksten niet zelf hoeven te zoeken. Dit is al voor hen gedaan!
  2. De manier van herhaald tekstlezen blijft ongewijzigd bij ATDB. Het verdelen over meer sessies is door het alinealezen onnodig.
  3. Leerkrachtvaardigheden worden tijdens de eendaagse training ATDB niet geobserveerd omdat de setting er niet naar is. Wellicht zal er tijdens de teamtrainingen op scholen wel aandacht voor komen.
  4. Het GRRIM model wordt al gebruikt, maar niet zo genoemd.
  5. Voorkennis ophalen. Bij Close Reading en Verdiepend lezen geeft de leerkracht geen informatie vooraf. De leerlingen gaan zelf aan de slag met een tekst. Dit is goed mogelijk voor de kinderen die al voldoende voorkennis hebben over het onderwerp van een tekst. Voor diegene die dit niet hebben, is het veel moeilijker. Ze leren geen nieuwe woorden bij als er met losse teksten wordt gewerkt. De context is er niet of nauwelijks; een van de pijlers die nodig is om nieuwe woorden te leren. Bij ATDB blijft dit een vast onderdeel van het stappenplan.
  6. De aandacht voor de referentieniveaus zal zeker worden toegevoegd bij het voorbereiden en geven van de lessen ATDB. Dit stond al op het wensenlijstje en met gebruik van de onderzochte methoden kan dit goed vormgegeven worden. Het is wel de vraag of scholen zelf hun leerlijnen kunnen ontwikkelen. Dit weer in het kader van de werkdruk. Wellicht komen scholen verder als ze samen gaan werken.

Tenslotte

Deze bestudering van de verschillende methodes voor beter tekstbegrip heeft mij gesterkt in wat ik doe en waar ik voor sta. Ik werd erg onzeker door de publicaties die in de boeken en op Linked In verschenen. Deze onzekerheid ontstond met name omdat ik geen hoogleraar, lector emeritus of welke hoge titel heb. Als Intern Begeleider, Remedial Teacher en Leerkracht en ervaringsdeskundige als leerling (compleet vastgelopen in het VO wegens onvoldoende vaardigheden in begrijpend lezen) heb ik het stappenplan en de lessen samengesteld. Dit bleek voor veel kinderen te werken. Mensen uit het veld vroegen hoe ik de resultaten van de toetsen omhoog kreeg. Die vraag moest ik zo vaak beantwoorden dat ik er een cursusdag van heb gemaakt. Geweldig eigenlijk toch!

De volgende stap: veel blogs schrijven en later evt. een boek. Hoewel dat laatste misschien niet nodig is omdat de boeken en artikelen die ik hier behandeld heb al genoeg wetenschappelijk bewijs en verduidelijking geven. Ik houd het (voorlopig) bij de praktijk en blijf me verdiepen in deze boeiende materie!

Meer informatie over de cursus Begrijpend Lezen – Alle teksten de baas?

Kijk op https://www.begrijpendlezen.cc/begrijpend-lezen-trainers/